دستاوردهای پزشکی شفا

سردرد یکی از شایعترین شکایات در طب می باشد و تقریبا فردی یافت نمی شود که آن را بارها تجربه نکرده باشد.

غالب این سردردها مسئله جدی را بدنبال ندارند و عمدتا بدنبال استرس و اظطراب، خستگی، گرسنگی و یا مصرف بعضی از غذاها، و یا قرار گرفتن در شرایط نامساعد ایجاد می گردند.

اگرچه بسیاری اعتقاد دارند که سردرد غالبا خبر از وجود مشکلات چشمی می دهد، اما واقعیت این است که بیشتر اینگونه سردردها منشاء دیگری دارند و کارهای طولانی مدت چشمی مانند مطالعه ممکن است فقط میزان وقوع و یا شدت آن را بیشتر کند.

یکی از شایعترین انواع سردردها، نوع Tension Headache یا همان سردرد عصبی می باشد که عمدتا در ناحیه پیشانی، شقیقه ها، اطراف و پشت چشم، و حتی ناحیه گردن حس می شود. این نوع سردرد ناشی از تغییرات نامناسب و موقت در شرایط زیستی روزانه انسان حادث می گردد.

 بعنوان مثال کار کردن در شرایط پر استرس، کار کردن و یا رفت و آمد در محیطهای با آلودگی بالای هوا، کارکردن در محیط با نور نامناسب، کار کردن و یا رفت و آمد در محیطهای با آلودگی صوتی، گرسنگی، مصرف نکردن موقت بعضی از موادیکه فرد به آن عادت دارد مثل چای و قهوه، خوابیدن در شرایط نامساعد مثلا خواب در محیطهای پر سر و صدا، اظطراب و ایجاد انقباض و فشار بیش از حد در ناحیه فک و دندانها، و حتی جوییدن آدامس به مدت طولانی می تواند از دلایل این نوع سردرد باشد.

طبعا در اینگونه شرایط، کار چشمی می تواند از عوامل تشدید کننده سردرد باشد، و نه علت ایجاد آن. این نوع سردردها غالبا گذرا هستند و به خوبی به داروهای مسکن معمولی پاسخ می دهند، اما حذف و یا بهبود شرایط زیستی مهمترین نقش را در کاهش دفعات بروز این نوع سردردهای عصبی خواهد داشت.

در اینگونه سردردها، خود فرد به مراتب بهتر از هر پزشکی قادر خواهد بود علت ایجاد کننده سردرد خویش را پیدا کند که در این صورت با اجتناب از آن، مهمترین قدم را در درمان و پیشگیری برداشته است.

میگرن نوع دیگری از سردرد می باشد که تقریبا از هر ده نفر یک نفر به آن گرفتار می شوند. این نوع سردرد در خانمها شایعتر از آقایان می باشد و می تواند جنبه ارثی نیز داشته باشد.

 از مشخصات آن می توان از سردرد های ضربان دار، یکطرفه، همراه با تهوع و استفراغ، و داشتن حساسیت به نور و صدا و حتی بو را نام برد.

 بعضی از عوامل می توانند سبب شروع حمله میگرن گردند که از آن جمله می توان از مصرف بعضی از خوراکیها مثل مشروب یا پنیر کهنه یا غذاهای نیتریت دار مانند سوسیس نام برد.

همچنین تغییرات هورمونی در سیکل ماهانه خانمها و یا بارداری، اظطراب و استرسها و هیجانات روحی، تغییرات محیطی مانند نور فلورسنت یا صفحه مانیتور کامپیوتر و یا تغییر دمای محیط از دیگر عوامل شروع کننده حملات میگرن محسوب می گردند.

 افراد با سردردهای میگرنی باید با نظر پزشکان متخصص مغز و اعصاب و بر اساس شدت و تعداد حملات میگرن، تحت درمانها لازم برای کنترل سردرد و یا پیشگیری از وقوع سردرد قرار بگیرند.

بر خلاف تصور عموم، چشم و بیماریهای چشم ناشایعترین علت سردرد می باشد.

معمولا بیماریهای چشمی که ایجاد سردرد می نمایند، غالبا پر سر و صدا و علائم دیگری مانند تاری دید، دیدن هاله اطراف نورها، حساسیت شدید به نور، و درد و قرمزی و التهاب در ناحیه چشم را نیز ایجاد می کنند.

وجود عیوب انکساری تصحیح نشده در چشم مانند دوربینی و آستیگمات معمولا علت ایجاد سردرد نیستند، اما در افرادی که زمینه سردردهای عصبی و یا میگرنی را دارند، می تواند سبب تشدید و افزایش حملات سردرد گردد.

 باید دانست که اینگونه اختلالات چشمی عمدتا ایجاد خستگی زودرس در چشم می نمایند و طبعا تصحیح آن به افزایش کارآیی چشم کمک خواهد کرد.

دلایل تاری دید چیست؟

تاری دید ناشی ازاست  MS

دکتر مصطفی سلطان سنجری، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران دراین باره می گوید: برخی از بیماری های اعصاب دارای علایم چشمی هستند که با تاری دید و کاهش قدرت بینایی، بروز می کنند.

بیماری ام اس که یک بیماری سیستم عصبی است، بیشترین تاثیر را بر عصب بینایی چشم دارد و منجر به تاری دید می شود.

ام اس بیماری ای است که تمام قسمت های مغز و اعصاب را درگیر می کند. بیشترین تاثیر این بیماری در افراد جوان درگیر کردن عصب بینایی چشم است که کاهش قدرت دید فرد را به دنبال دارد.

قدرت بینایی فرد مبتلا به ام اس در عرض چند هفته ممکن است به شدت کاهش یابد.

تاری دید ناشی از بیماری های اعصاب به این صورت است که فرد نمی تواند به راحتی مطالعه کند، شفافیت دید کاسته می شود و به دنبال از بین رفتن قسمتی از میدان دید، قدرت بینایی فرد کاهش می یابد.

در واقع تاری دید ناشی از ام اس، به این صورت است که فرد احساس می کند، اشیا را از پشت شیشه ی مات می بیند و این حالت، برای 24 ساعت طول می کشد.

تاری دید ناشی از تومورهای چشمی:

 بیشتر افرادی که دچار بیماری های اعصاب چشمی می شوند، اغلب افراد جوانی هستند که دچار التهابات شدید بینایی می شوند که این مشکل می تواند ناشی از تومورهای چشم هم باشد.

تاری دید ناشی از آب مروارید:

 کاتاراکت یا آب مروارید یعنی کدورت در لنز طبیعی چشم که پشت عنبیه و مردمک قرار گرفته است.

 لنز طبیعی چشم حدودا از 65 درصد آب و 35 درصد پروتئین ساخته شده که پروتئین‌ ها نیز طوری قرار گرفته‌ اند که لنز را شفاف نگه دارند و اجازه ی عبور نور از آن ها داده شود اما با بالا رفتن سن ، بعضی از این پروتئین‌ ها ممکن است به هم فشرده شده و شروع به ایجاد مناطقی کدر در لنز کنند که این امر به بروز آب مروارید منجر می‌ شود.

تار شدن یا محو شدن بینایی، حساس شدن به نور، کم رنگ شدن یا محو شدن رنگ‌ ها و تغییر مداوم شماره ی عینک یا لنز تماسی از علایم آب مروارید است.

کدورت عدسی در ابتدا کوچک بوده و اثری روی بینایی ندارد و افراد متوجه تاری بینایی شان می‌ شوند مثل نگاه کردن از پشت یک قطعه شیشه ی کدر و یا این که فرد مبتلا به آب مروارید، نوری که از خورشید یا لامپ می ‌آید را به صورت درخشنده تر می بیند و رنگ ‌ها را به روشنایی سابق نمی ‌بیند.

6 عامل کلیدی برای کاهش و افزایش قدرت بینایی:

بینایی یکی از مهم ترین حواس پنج گانه انسان است که به مرور زمان همراه با تکامل فرد رشد می کند در این مطلب به نقل از «Thirdage»، به سیر رشد و تکامل بینایی می پردازیم و به برخی سوالات درباره چشم و بیماری های آن پاسخ می دهیم.

آنچه نوزادان می بینند:

نوزادان به نور بسیار حساس اند و قدرت تمرکز روی اشیا یا رنگ ها را ندارند و به مرور قدرت دیدشان بیشتر می شود.

 در یک ماهگی می توانند روی اشیا در فاصله حدود ۸۰ سانتی متری تمرکز کنند. در ۴ماهگی قادرند رنگ ها و سایه ها را تشخیص دهند.متخصصان انجام آزمایش بینایی را در ۶ماهگی و تست کامل چشم را در ۳سالگی توصیه می کنند زیرا ناراحتی هایی چون نزدیک بینی یا تنبلی چشم در این سن مشخص می شود.

آیا کودک به عینک نیاز دارد؟

از هر ۴ کودک تقریبا یک کودک در سن مدرسه مشکل بینایی دارد که شایع ترین آن نزدیک بینی است. این درحالی است که تنها یک سوم دانش آموزان قبل از شروع به تحصیل مورد معاینه چشم قرار می گیرند.

برخی متخصصان، معاینه قبل از شروع درس و رفتن به کلاس اول را توصیه می کنند که این معاینه هر ۲سال باید تکرار شود. زیرا چشم با بزرگ شدن کودک تکامل می یابد و شماره نزدیک بینی تا حدود ۲۰سالگی بالا می رود.

افرادی که به عینک مطالعه نیاز پیدا می کنند:در اواسط ۴۰سالگی ممکن است برای خواندن و انجام دادن برخی از کارها به عینک مطالعه نیاز پیدا کنید. می توانید از عینک مطالعه، عینک دو کانونه و لنزهای مخصوص استفاده کنید.

پیرچشمی چیست؟

قبل از ۴۰سالگی، لنزهای طبیعی چشم خیلی انعطاف پذیر است و این انعطاف پذیری کمک می کند تا فرد بتواند روی اشیای نزدیک یا دور تمرکز کند. اما با بالارفتن سن،لنزها خاصیت انعطاف پذیری خود را از دست می دهد.

 به مرور زمان قدرت دیدن اشیای نزدیک کاهش پیدا می کند و افراد برای این که واضح ببینند مجبورند کتاب را با فاصله ای از چشم نگه دارند.

بیماری ها:

برخی بیماری ها مانند دیابت و فشار خون بالا روی دید و سلامت چشم تاثیر می گذارد. دیابت، علت عمده نابینایی در دوره بزرگسالی است. دیابت در برخی موارد باعث آسیب دیدگی رگ های خون در شبکیه چشم می شود.

فشار خون بالا نیز در برخی موارد به رگ های خونی آسیب می رساند و باعث نابینایی می شود. شیوه زندگی سالم مانند سالم خوردن و استعمال نکردن دخانیات، برای حفظ سلامت چشم مفید است.

آب مروارید و آب سیاه:

این ۲بیماری چشمی که ممکن است در هر سنی بروز کند بیشتر در افراد بالای ۶۰سال دیده می شود.آب مروارید یعنی ایجادشدن سایه روی لنز طبیعی چشم که به آسانی قابل درآوردن و جایگزین با لنزهای خاص است. آب سیاه اغلب فشار زیادی روی چشم وارد می کند.

تغذیه :

رژیم سالم، به سلامت چشم کمک می کند اسیدهای چرب امگا ۳، ویتامین C و E برای سلامت چشم مفید است.

بنابراین مصرف میوه های مرکباتی مانند پرتقال، نارنگی، سبزی، سبزی های برگ سبز، مغز میوه و ماهی های چرب برای پیشگیری از این نوع بیماری های چشمی توصیه می شود.

ورزش هاي جلو گيري از پيري چشم:

پوست اطراف چشم نازك‌ترین و شكننده ‌ترین پوست در تمام سطح بدن است و با توجه به این كه هنگام صحبت‌كردن با دیگران، چشم‌ها كانون توجه محسوب می‌شوند، چین و چروك‌های اطراف آن به‌عنوان بزرگ ‌ترین علت پیری چهره شناخته شده‌اند.
كیست‌های زیر چشمی نیز صدمه زیادی به چهره فرد وارد می‌كند و باعث ایجاد قیافه‌ای آشفته و پریشان می‌شود.

ورزش‌های مخصوص چشم می‌تواند كمك زیادی به چشم‌های پف‌آلود كند. افتادگی پلك‌ها نیز با تمرین‌های مؤثر و ورزش‌های ضد پیری چشم، تا حد زیادی برطرف می‌شود.
تمرین شماره 1
دو طرف سر خود را - در قسمت گیجگاه – به آرامی با دو انگشت فشار دهید تا عضلات آن كشیده شوند و در همین حال، مرتبا چشم‌ها را باز و بسته كنید. این كار را 5 بار تكرار كنید.
تمرین شماره 2
در حالی‌كه چشم‌هایتان بسته و آرام است، به صورت قائم بنشینید. همان‌طور كه پلك چشم‌ها در تمام طول مدت ورزش بسته است، اول به پایین نگاه كرده و بعد تا جایی كه ممكن است به بالا نگاه كنید. این حركت را 10 بار انجام دهید.
تمرین شماره 3
با چشم‌های بسته و آرام، راست بنشینید. همان‌طور كه چشم‌ها را در تمام طول تمرین بسته نگه داشته‌اید، ابروها را تا جایی كه می‌توانید، بالا ببرید و پلك چشم‌ها را تا حد ممكن به سمت پایین بكشید. در همین حالت بمانید و تا 5 بشمارید. استراحت كنید و این ورزش را5 بار تكرار كنید.
تمرین شماره 4
با چشم‌های باز و آرام، به صورت راست بنشینید. پلك بالای چشم‌ها را تا نیمه ببندید و در همین حال، ابروهایتان را به سمت بالا ببرید. بعد چشم‌ها را كاملا باز كنید تا سفیدی چشم‌ها در قسمت بالایی عنبیه دیده شود.
تمرین شماره 5
مثل سه حركت قبلی، راست بنشینید و در حالی‌كه چشم‌هایتان باز است، سرتان را صاف نگه دارید. همان‌طور كه سرتان را مستقیم نگه داشته‌اید، اول به بالا و بعد به پایین نگاه كنید. این حركت را 10بار تكرار كنید.

حالا بدن و سرتان را در حالت قبلی حفظ كنید و این بار، به چپ و راست نگاه كنید. این حركت را نیز 10 بار انجام دهید.

ورزش هايي جهت هماهنگي ماهيچه هاي چشم:

ورزشهای بینایی که مطالعه می‌کنید تمریناتی است که معمولا به بیماران توصیه می‌شود. این ورزشها برای درمان اختلال خاصی نیستند، بلکه برای هماهنگ کردن و تصحیح دستگاه بینایی مفیدند.

 این ورزشها برای همه در هر سن و سالی مناسب و حتی برای کودکان قابل فهمند. شما نیز چه اختلال بینایی داشته باشید و چه نه از این ورزشها سود خواهید برد.

 این تمرینات با همه سادگی به‌ علت افزایش هماهنگی ماهیچه‌های چشم بسیار موثر هستند.

ابتدا تمرینهایی توصیه می‌شود که هرکس می‌تواند به تنهایی انجام دهد و سپس تمرینهای دیگری را که همه افراد خانواده می‌توانند باهم بکار بندند پیشنهاد می‌گردد.

برای انجام این ورزشها باید در حالت تعادل قرار گیرید. برای قرار گرفتن در حالت تعادل باید چنان بایستید که دو پایتان از هم اندکی فاصله داشته باشند و وزن بدنتان بطور مساوی به دو نیمه بدن وارد شود.

 یکی از انواع حالتهای تعادل این است که پاها را به فاصله 20 تا 30 سانتیمتر از هم باز کنید و سپس به روی انگشتان پا بلند شوید و بدنتان را به سوی سقف بکشید به نحوی که ماهیچه‌های ساق پا کاملا کشیده شوند.

 سپس پاشنه‌ها را به زمین برسانید. قانون کلی در این ورزشها این است که به محض احساس هرگونه ناراحتی مانند سرگیجه و یا تهوع، از ادامه ورزشها خودداری کنید. یادداشت کنید که تا چه اندازه قادر به انجام یک ورزش بوده‌اید و سپس به انجام ورزش بعدی بپردازید.
تنفس عمیق:
به حالت تعادل و استراحت بایستید. از راه بینی در حالی که سر خود را بالا گرفته‌اید دم عمیقی به مدت سه ثانیه انجام دهید. سپس در حالی که سر را پایین می‌آورید عمل بازدم را از راه دهان انجام دهید. هدف نهایی انجام ده تنفس عمیق به طریق ذکر شده است، هرچند که در اوایل ممکن است فقط قادر به انجام دو یا سه تنفس باشید.
چرخش گردن:
این یک ورزش قدیمی است که فوتبالیستها انجام می‌دهند. در حالی که ایستاده‌اید،‌ چشمان خود را به ‌آرامی ببندید و سر خود را سه‌ بار در جهت گردش عقربه ساعت و سه ‌‌بار برخلاف آن بچرخانید. سپس چشم خود را باز کنید و نگاه کنید اگر هیچگونه سرگیجه یا ناراحتی دیگر احساس نمی‌کنید، عمل گفته شده را سه ‌بار تکرار کنید.

 پس جمعا نه گردش سر را در هر جهت، برای مرتبه اول انجام داده‌اید. وقتی که توانستید این تعداد چرخش را به سادگی انجام دهید، به چرخش چهارم بپردازید. پس چشمانتان را باز کنید و نگاه کنید و سپس تمامی چیزهای گفته شده را دوباره و سه‌باره تکرار کنید.

هدف این است که در مجموع 12 چرخش در هر جهت انجام دهید و هر بار پس از چهار بار چرخش چشمان را باز کنید. حرکات شما در ابتدا ممکن است کمی خشک باشد. حرکات را تا حد امکان نرم و کامل انجام دهید اما سعی کنید که فقط گردنتان بچرخد و تمام بدن خود را تاب ندهید.
چشمک منظم:
قبل از انجام این ورزش باید یک نشانه برای خود درست کنید. برای این منظور روی یک کارت سفید به طول 5 و عرض 3 سانتیمتر یکی از حروف الفبا را بنویسید و آن را در هم‌سطح چشم خود به دیوار بچسبانید و خود 150 سانتیمتر با آن فاصله بگیرید و به حالت تعادل بایستید.

بی‌آنکه چشمتان را از نشانه بردارید، بطور متناوب (اول چشم راست و سپس چشم چپ) روی‌هم رفته 40 بار چشمک بزنید. در طول این تمرین قصد عمده این است که هدف همواره روشن و ثابت دیده شود.

هرگاه به نظر رسید که نشانه کمی از جای خود می‌پرد یعنی چشم شما در یافتن محل نشانه خطا می‌کند. آن‌چه در این تمرین مهم است منظم انجام دادن آن است.
چرخش چشمان بسته:
همانطور که در حالت تعادل ایستاده‌اید، به آرامی چشمان خود را ببندید و صحنه گرد بزرگ دواری را در نظر آورید. سپس مجسم کنید که نقطه رنگینی در پیرامون صفحه وجود دارد که با دوران صفحه آن نیز به چرخش در‌می‌آید.

آنگاه چرخش این نقطه رنگین را بر روی صفحه دنبال کنید (گردش چشمان به دنبال این نقطه باید چنان باشد که اگر شخص دیگری به شما نگاه کند چرخش کره چشم را در پس پلک‌ها ببیند).

حالا در همین حال،‌ شست و انگشت اشاره خود را به ‌طرف نقطه رنگین نشانه کنید و نقطه رنگین خیالی را در حالی که دو انگشت را روی هم مالش می‌دهید دنبال کنید.

 مهم نیست که از دست راست خود استفاده کنید یا چپ، ولی از شما می‌خواهیم که جهت گردش دست خود را تغییر دهید. به این معنا که گاه چرخش نقطه رنگین خیالی را از راست به چپ و گاه از چپ به راست مجسم کنید. چرخش چشمان به دنبال نقطه رنگین در هر جهت باید یک دقیقه ادامه پیدا کند.
چرخش سر:
به حالت تعادل بایستید و نشانه‌ای را که در تمرین قبل به روی آن حرف الفبا نوشته بودید دوباره به دیوار رو‌برو آویزان کنید و خود در 150سانتیمتری آن بایستید. انگشتان دو دست را در پشت سرتان به هم جفت کنید.

 اینک درحالی که چشمانتان باز و نگاهتان به روی نشانه ثابت شده است، سرتان را در یک دایره کوچک بچرخانید. به تدریج در حالی که نشانه را همچنان به وضوح می‌بینید، می‌توانید دایره چرخش سر را بزرگتر کنید ولی ممکن است که مدت زیادی طول بکشد تا قادر به این‌ کار باشید.
می‌توان این تمرین را به مدت یک دقیقه در هر جهت انجام داد.
حرکت چشم ‌بسته در جهات چهارگانه:
منظور از این تمرین تغییر وضعیت کره چشم است که باید با نظم مشخصی انجام شود. حرکت کره چشم باید چنان باشد که انگار با چشمان باز از یک جسم به جسم دیگر نگاه می‌کنیم. به حالت تعادل بایستید و چشمان خود را ببندید.

سپس با نظم مشخص چشمان خود را تا آنجا که مقدور است به راست، چپ، بالا و پایین حرکت دهید. اگر یکی از افراد خانواده جهت حرکت را با صدای بلند برایتان تکرار کند و مثلا بگوید راست،‌ چپ،‌ بالا، پایین سودمند است. می‌توانید نظم ورزش را روز به روز تغییر دهید ولی نظم کار خود را در هر روز معین ثابت نگه‌دارید.
این تمرین باید به مدت دو دقیقه ادامه یابد:

این ورزشها را می‌توانید تا دوبار در روز انجام دهید و همچنین حالا که با روش کار آشنا شده‌اید، خود می‌توانید راههای مشابهی را ابداع کنید و بطور دست‌ جمعی انجام دهید. مثلا می‌توانید در یک گاراژ یا اتاقی که بازی با توپ در آن اشکال نداشته باشد، توپی پلاستیکی را آنچنان به بالا پرت کنید که به آرامی به سقف بخورد.

 برای این کار هماهنگی بین ماهیچه‌های دست و تشخیص دقیق فاصله سقف ضروری است و چون معمولا سقف بطور یکنواخت رنگ شده است تشخیص فاصله آسان نیست.

 می‌توانید طنابی از یک دیوار به دیوار مقابل وصل کنید و به‌جای زدن توپ به سقف، توپ را به طناب بزنید و قبل از این که توپ به زمین بخورد دوباره آن را بگیرید و با دقت چنان به بالا پرت کنید که فقط با سقف یا طناب به آرامی برخورد کند.

 اگر افرادی که در این تمرین شرکت می‌کنند برای حرکت موفقیت‌آمیز امتیاز کسب کنند،‌ این تمرین به یک بازی مفرح تبدیل می‌شود.

اینک این پرسش پیش می‌آید که آیا این تمرینهای ساده، واقعا بینایی را بهبود می‌بخشند؟ پاسخ این پرسش مثبت است. البته این ورزشها هیچ اختلال یا بیماری خاصی را درمان نمی‌کنند ولی به ماهیچه‌های چشم هماهنگی می‌بخشند و اختلالهای ناشی از ناهماهنگی ماهیچه‌های چشم را ممکن است منجر به اختلال در تطابق شوند از بین می‌برند. در واقع همانگونه که شنا عضلات بدن را قوی می‌کند، این تمرینها نیز دستگاه بینایی را تقویت می‌کنند.

البته این تمرینها زمانی واقعا اثر می‌بخشد که بطور مرتب و مداوم انجام شوند،‌ در حالی که سادگی آنها اغلب افراد را فریب می‌دهد و به موثر بودن آنها مشکوک می‌سازد. من خود اثر مثبت این تمرینها را در بیماران متعدد دیده‌ام و از اینرو آنها را به همه توصیه می‌کنم.

نتیجه نهایی این ورزشها به صورت نمره‌های بهتر در درس، مطالعه راحت‌تر، برطرف شدن سردردها، و موفقیت در ورزش نمایان می‌شود.

موفق باشید./شهنور رجوانی