علل عمده درد زانو و چگونگي درمان آن
زانو مفصلي است كه غير از حركت باز و بسته شدن داراي حركات خفيف چرخش به داخل و خارج نيز مي باشد در تشكيل و نگهداري مفصل زانو, استخوانها , رباطها و غضروف هايي شركت دارند كه به اختصار آين ساختارها و عملكرد آن ها را توضيح مي دهيم.
استخوانها :
- سه استخوان در تشكيل مفصل زانو شركت دارند.
- در بالا استخوان ران و در پائين استخوان درشت ني و در جلو استخوان كشكك در تشكيل مفصل زانو شركت مي كنند.
- استخوان نازك ني در تشكيل مفصل زانو شركت ندارند اما درست در مجاورت بخش خارجي مفصل زانو قرار دارد.
رباطها :
- رباط ها باندهاي فيبري هستند كه دو استخوان را بهم ارتباط و متصل مي كنند.
- زانو 4 رباط مهم دارد كه اين 4 رباط استخوان ران را به استخوان درشت ني محكم متصل مي كنند و پايداري استاتيك مفصل زانو را تامين مي كنند.
- رباطهاي صليبي قدامي و خلفي سبب پايداري مفصل زانو در حركات به سمت جلو و عقب و ضربات در اين جهات و نيز پايداري مفصل زانو در برابر حركات چرخشي اعمال شده به زانو مي شوند.
- رباطهاي جانبي داخلي و خارجي كه در طرفين زانو قرار دارند هم سبب پايداري مفصل زانو در برابر اعمال نيرو به سمت خارج و داخل زانو مي شوند.
تاندونها:
تاندونها عضلات را به استخوان اتصال مي دهند.
- تاندون عضله چهار سر راني ( جلوي ران ) - در پائين در جلوي مفصل زانو به استخوان كشكك اتصال مي يابد و ادامه آن در پائين كشكك به استخوان درشت ني اتصال مي يابد. عمل عضله چهار سر راني باز كردن زانو مي باشد.
غضروفها:
- به ساختمانهاي غضروفي زانو منيسك مي گوئيم كه در بين دو استخوان درشت ني و ران قرار دارند و سبب افزايش سطح تماس در استخوان فوق و افزايش پايداري مفصل زانو مي شوند.
بورسها :
- بورس يك كيسه كوچك حاوي مايع است كه سبب تسهيل حركات مفصلي مي شوند.
- زانو سه بورس دارد كه عبارتند از : بورس كشكك ( جلوي كشكك و زير پوست ) و بورس زير كشكك و بورس غازي (Anserine) كه در سمت داخل زانو حدود2 اينچ زير مفصل زانو قرار دارد.
توجه:
همواره بايد توجه داشت كه دردي كه در زانو احساس مي شود مي تواند ناشي از درد واقعي زانو باشد يا يك درد ارجاعي از ناحيه كمر, ران و يا مچ پا باشد.
علل درد مزمن زانو
آرتروز :
- تعريف : به تخريب غضروف مفصلي زانو آرتروز زانو مي گويند. در فرم شديد اين بيماري منيسك ها كه غضروفي اند بطور كامل از بين مي روند و در استخوان ران و درشت ني به يكديگر سايش پيدا مي كنند.
- نشانه ها :
آرتروز زانو سبب درد مزمن زانو مي شود كه با فعاليت زانو اين درد تشديد مي گردد.
- درمان :
هدف از درمان در آرتروز كنترل درد است كه مي تواند با تقويت عضلات حول مفصل زانو يا استفاده از داروهاي ضد درد و در موارد شديد تعويض مفصل زانو انجام گيرد.
بورسيت :
- تعريف :
در نتيجه ضربات, عفونت و استفاده مكرر از زانو بصورتي كه زانو به زمين فشرده شود مي تواند منجر به التهاب بورس هاي زانو شود.
- نشانه ها :
شايعترين بورسي كه دچار التهاب مي شود بورس جلوي كشكك است كه در افرادي كه زياد زانو مي زنند مثل خدمتكاران يا آنها كه زياد فرش مي شويند ديده مي شود و منجر به درد جلوي زانو و التهاب و قرمزي مي شود.
همچنين التهاب بورس غازي كه در زير و داخل مفصل زانو قرار دارد در افراد چاق و زنان شايعتر است و سبب درد قسمت داخل و پائين زانو بخصوص در شب و در هنگام خم شدن زانو مي شود.
- درمان :
درمان بر پايه اصول اوليه مراقبتي شامل بالا نگه داشتن, استراحت, فشار موضعي و يخ درماني است و گاهي هم از داروهاي ضد درد غير استروئيدي ( ايبوبروفن و استامينوفن ) استفاده مي شود. در موارد شديد گاهي از تزريق كورتون به داخل بورس استفاده مي شود.
عفونت :
- تعريف :
ورود عامل عفوني ( معمولاً باكتري ) به فضاي مفصلي را گويند كه سبب ايجاد عفونت زانو مي شود.
- نشانه ها :
درد شديد زانو بهمراه تورم و قرمزي آن.
همچنين اغلب فرد دچار تب و گاهي دچار لرز مي شود.
- درمان :
شامل تجويز آتني بيوتيك براي از بين بردن عامل بيماري و گاهي تخليه با سوزن مايع مفصلي است.
كندرومالاسي كشكك ( نرمي غضروفي ) :
- تعريف سايش كشكك به قسمت داخلي يا خارجي انتهاي تحتاني ران كه موجب فشار به غضروف سطح داخلي كشكك و آسيب به آن شود.
- علائم :
اين عارضه بيشتر در خانمهاي جوان و نيز در ورزشكاران از هر دو جنس رخ مي دهد.
سايش مداوم سطوح مفصلي بين كشكك و ران سبب التهاب و تخريب غضروف مفصلي مي شود كه سبب درد همراه با فعاليت و درد بدنبال شستن طولاني در زانو مي شود.
- درمان :
در موارد خفيف با اصول اوليه درمان ( استراحت, يخ درماني, بالا نگه داشتن و فشار موضعي ) و استفاده از داروهاي ضد التهابي درمان صورت مي گيرد همچنين تقويت عضله چهار سر راني در جلوي ران مي تواند آنرا بهبود بخشد.
زانو پرش كاران:
- تعريف :
به التهاب تاندون عضله 4 سر در يكي از اين 3 نقطه :
بالاي كشكك, درست زير كشكك و در محل اتصال به درشت ني مي گوئيم مدت نامگذاري به عنوان زانوي پرش كاران اين است كه اين آسيب عمدتاً در ورزشهاي پرش و در واليبال و بسكتبال رخ مي دهد.
- نشانه ها:
دردي موضعي كه با پرش بدتر مي شود و با استراحت بهبود مي يابد يا كمتر مي شود.(
بخاطر فشار روي فيبرهاي تاندوني هنگام پرش )
- درمان :
اساس درمان بر پايه يخ درماني, استراحت و داروهاي ضد التهابي است. بعد از كنترل درد بايد تقويت عضلات چهار سر راني و عضلات پشت ران صورت گيرد.
برخورد با آسيب هاي زانو
در هر آسيب زانو اولين امري كه رخ مي دهد بوجود آمدن التهاب است.
كه اين التهاب منجر به درد و تورم و كاهش توانايي حركت مفصل زانو خواهد شد. شكستن اين سيكل التهابي مي تواند منجر به تسريع بهبودي و كاهش درد شود.
براي اين امر بايد كارهاي زير صورت گيرد :
*استراحت به زانو :
- استراحت سبب كاهش كشش هاي مكرر روي زانو مي شود.
- استراحت سبب كاهش التهاب و جلوگيري از ورود آسيب بيشتر به زانو مي گردد.
* يخ درماني :
- سبب كاهش تورم زانو مي گردد و در هر نوع آسيب حاد و آسيب مزمن زانو
كاربرد دارد.
- اغلب مولفان توصيه مي كنند يخ درماني 2-3 بار در روز و هر بار براي مدت 20-30 دقيقه صورت گيرد.
- از تماس مستقيم يخ با پوست بپرهيزيد.
مي توانيد كيسه حاوي يخ را در حوله قرار دهيد و حوله را روي محل بگذاريد.
* فشار موضعي به زانو توسط بانداژ محل :
- فشار موضعي سبب كاهش تورم و تسريع بهبودي مي شود.
- در برخي از آسيب هاي زانو بانداژ مي تواند به قرار گيري صحيح كشكك سرجاي خود و حفظ حركات مناسب مفصل زانو كمك كند.
* بالا نگه داشتن زانو :
- سبب كاهش تورم و التهاب مي گردد.
- بالا نگه داشتن سبب تخليه مواد زائد و التهابي از زانو به سوي گردش خون مركزي و كاهش التهاب مي شود.
* استفاده از داروهاي ضد التهابي غير استروئيدي ( NSAIDS ) :
- اين داروها در دوز كم سبب كاهش درد مي شوند.
- اين داروها در دوز بالاتر سبب كاهش التهاب هم مي شوند.
- نمونه اي از اين داروها عبارتند از :
ناپروكسن و ايبوبروفن.
- چنانچه زخم معده يا اثني عشر داريد يا قبلاً دچار خونريزي به هر دليل شده ايد قبلاً از مصرف اين داروها حتماً با پزشك مشاوره كنيد.
چه موقع به پزشك مراجعه شود
- هر گاه بعد از انجام برخوردهاي اوليه كه اشاره شد و يا استفاده از داروهاي ضد درد بعد از 3-7 روز علائم شما ادامه يافت يا حتي بدتر شد حتماً - به پزشك مراجعه نمائيد.
- هرگاه بدنبال آسيب به زانو قادر به راه رفتن روي زانو نبوديد فوراً به پزشك يا اورژانس مراجعه نماييد چرا كه احتمال بروز شكستگي زانو در اين موارد بالاست و يك اورژانس به حساب مي آيد.
- تب بهمراه درد زانو ( احتمال عفونت زانو )
- درد بسيار شديد و غير قابل تحمل در زانو.
- زخم بزرگ يا عميق در ناحيه زانو باشد.
- تورم زانو در افرادي كه بيماري خوني دارند ( هموفيلي ) يا آنها كه داروهاي ضد انعقادي مصرف مي كنند ( مثل وارفارين )
شرح حال, معاينه و بررسي هاي تصويري
شرح حال :
- درد در كجاي زانوست ؟
- ماهيت درد چگونه است, درد تيز است يا گنگ و مبهم؟
- آيا آسيب قبلي در ناحيه زانو وجود داشته است يا خير ؟
- چه حركاتي درد را بهبود و چه حركاتي آنرا تشديد مي كند ؟
- آيا فرد مشكل طبي خاصي دارد؟
- ميزان فعاليت روزانه وي چقدر است ؟
- چه داروهايي احتمالاً مصرف مي كند ؟
- آيا حس در ناحيه پا و ساق نرمال است ؟
- آيا فرد تب داشته است يا خير ؟
معاينه:
- بررسي ظاهري زانو از نظر كبودي, تورم, تغيير شكل.
- بررسي حساسيت زانو در لمس آن.
- بررسي و انجام تستهاي اختصاصي مربوط به ارزيابي سلامت رباطها, تاندونها و منيسك ها كه خارج از بحث ماست.
راديوگرافي و سي تي اسكن :
- بر حسب شرح حال و معاينه پزشك امكان دارد براي بررسي شكستگي استخواني احتمالي يا دررفتگي زانو و گاهي براي بررسي برخي سطوح مفصلي يا مشاهده تغييرات تخريبي زانو ( آرتروز ) عكس راديوگرافي ساده درخواست كند.
- بندرت پزشك براي بررسي دقيق شكستگي يا دررفتگي امكان دارد سي تي اسكن درخواست كند.
- هم CT اسكن و هم راديوگرافي ساده براي بررسي شكستگي هاي عادي هستند اما هر دوي آنها در بررسي و ارزيابي بافت نرم مفصل كه شامل رباطها, عضلات و تاندونها و منيسك ها مي باشند ناتوان هستند.
ام آر آي:
- در مقايسه با سي تي اسكن, ام آر آي شكستگي هاي استخواني را بخوبي نشان نمي دهد.
- در مقايسه با سي تي اسكن, ام آر آي براي بررسي رباطها و تاندونها بسيار عالي است.
آرتروسكوپي :
- به مشاهده داخل مفصل زانو توسط دستگاه ويدئوئي مي گويند.
- در اين روش جراح توسط ابزاري خاص وارد حفره مفصلي زانو شده و آنرا بدقت بررسي مي كند.
- در مواردي مي توان اجسام زائد مثل قطعات شكسته غضروف كه داخل فضاي مفصلي مانده اند و سبب درد شده اند را با اين روش تخليه كرد.
جلوگيري از صدمات زانو
- لاغر اندام بمانيد يا بهتر بگوئيم چاق نشويد. با حفظ وزن متعادل فشار بر روي زانوها كاهش و احتمال آسيب و آرتروز هم كاهش خواهد يافت.
- تناسب بدن خود را با انجام حركات كششي و تقويت متناسب عضلات حفظ كنيد. انجام حركات كششي روي زانو قبل از ورزش به نحو قابل ملاحظه اي صدمات به زانو را كاهش مي دهد.
- تقويت عضلات چهار سر راني و پشت ران هر دو به كاهش آسيب هاي زانو كمك مي كند.
- چنانچه درد مزمن زانو داريد شنا و ورزشهاي آبي مي تواند درد شما را بهبود بخشد, نيروي شناوري در آب سبب كاهش وزن و نيروي وارده به زانوها مي شود.
- به بدن خود احترام بگذاريد چنانچه ملي درد زانوي شما را ايجاد نموده يا بدتر مي كند آنرا انجام ندهيد.
- هرگاه خسته ايد ورزش را ادامه ندهيد, بسياري از آسيبهاي ورزشي هنگامي رخ مي دهند كه ورزشكار خسته است.
- استفاده از زانو بند در ورزشهايي مثل واليبال يا بسكتبال مفيد است.
زانو درد و درمان - کلیات درمان درد زانو - زانو درد خود را چگونه کاهش دهیم
درد زانو شایعترین مشکل سیستم اسکلتی عضلانی است که موجب میشود مردم به پزشک مراجعه کنند. در جوامع امروزی که از یک طرف آمادگی جسمانی مردم کم شده و از طرف دیگر آسیب های ورزشی بیشتر شده است زانو درد بیشتر از قبل دیده میشود.
در اکثر درد های زانو التهاب در بافت های مفصلی وجود دارد و صرفنظر از علت درد، هدف مشترک درمان کاهش التهاب است.
بدنبال هر آسیبی به مفصل زانو، موادی در محیط مفصل آزاد شده که التهاب ایجاد میکنند. این مواد خود موجب آسیب بیشتر به بافت های زانو شده که موجب ایجاد یک دور باطل با بازخورد مثبت میشود یعنی شدت درد مرتبا بوسیله خودش افزایش پیدا میکند.
التهاب ایجاد شده موجب ادامه و پیشرفت درد زانو میشود. برای شکستن این دور باطل و کاهش درد باید از ادامه ایجاد آسیب های جدید جلوگیری کرد و موادی را که موجب التهاب میشوند به نحوی کنترل کرد.
صرفنظر از علت درد زانو، اقدامات مشترکی وجود دارند که با توسل به آنها میتوان التهاب را کاهش داده و شدت درد را کم کرد. مهمترین این اقدامات عبارتند از حمایت، استراحت، سرما، بالا نگه داشتن زانو، بانداژ و دارو
حمایت
به این معنی است که زانو را باید از آسیب جدید حمایت کرد و مانع وارد شدن آسیب جدید به مفصل شد. بطور مثال در کسی که بدنبال زانو زدن زیاد و مکرر دچار بورسیت جلوی زانو شده است بستن یک پد در جلوی کشکک میتواند مانع وارد شدن ضربه و آسیب بیشتر به زانو و در نتیجه کاهش درد زانو شود.
استراحت
به این معنی است که اگر میدانید چه عاملی موجب زانو درد شما شده است باید آن را موقتا ادامه ندهید. بطور مثال اگر روزانه میدوید و اخیرا بدنبال افزایش مدت دویدن، دچار زانو درد شده اید باید موقتا دویدن خود را قطع کرده و به زانوانتان استراحت بدهید.
این استراحت به بافت های آسیب دیده اجازه میدهد تا خود را ترمیم کرده و بدینوسیله درد شما از بین برود.
سرما
سرما موجب کاهش تورم و درد زانو میشود. سرما میتواند موجب کاهش هم درد های حاد و هم درد های مزمن زانو شود.
زانو را روزی 3-2 بار و هر بار 30-20 دقیقه سرد کنید. با گذاردن یک کیسه آب سرد یا کیسه پلاستیکی حاوی خرده های یخ بر روی زانو میتوانید آنرا سرد کنید.
کمپرس
به معنای بستن زانو با بانداژ یا زانو بند است. این عمل میتواند تورم و درد زانو را کاهش دهد.
بالا نگه داشتن زانو
این عمل تورم و درد زانو را کم میکند. با بالا نگه داشتن زانو، مایعاتی که موجب تورم زانو شده اند بر اثر نیروی جاذبه به سیستم جریان خون برمیگردند.
معمولا اگر بعد از 7-3 روز رعایت توصیه های ذکر شده درد زانوی شما همچنان باقی ماند باید به پزشک خود مراجعه کنید. البته اگر به هر دلیلی نگران وضعیت زانوی خود هستید بهتر است زودتر به پزشک مراجعه کنید.
درد زانو و آرتروز زانو
زانو بزرگترین مفصل بدن است که از بقیه مفاصل بدن بیشتر در معرض بیماری های مختلف میباشد.درد مفصل زانو بسیار شایع است ودرصد زیادی از بیماران مراجعه کننده به پزشک را تشکیل میدهد.
ساختمان این مفصل از 3 استخوان درشت نی(tibia)- ران(femur ) و کشکک
(patella ) تشکیل شده است .سطوح غضروفی این استخوان ها باهم در تماس بوده(کشکک با درشت نی در تماس نیست) و با لغزندگی و حرکت وباز و بسته شدن
نقش بسزائی در کار و فعالیت شخص دارد.علاوه بر 3 استخوان یادشده فوق 4 عنصر مهم دیگر نیز در ساختمان این مفصل دخیل هستند که عبارتند از.
1-منیسک ها
2- رباط ها(ligament ) 3-
2سینوویوم (پرده ترشحی
4- کپسول (پرده سفت و سخت دربر گیرنده مجموعه سطوح مفصلی استخوان های یاد شده و منیسک ها-رباط ها- سینوویوم ).
بیماری یا آسیب هریک از عناصر یاد شده فوق که در ساختمان مفصل زانو دخالت دارند باعث درد و مشکلات زانو خواهد شد.
موارد زیادی از درد هاکه به عنوان دردزانو به حساب می آید مربوط به خود مفصل زانو با تشکیلات شرح داده شده بالا نبوده بلکه ناشی از ضایعات و مشکلات عناصر و بافت های اطراف زانو می باشد وباید از علل داخل مفصلی درد زانو تشخیص افتراقی داده شود.
بیش از 90 درصد درد های زانو واطراف آن ناشی از ضایعات ضربه ای(trauma ) حاد یا مزمن میباشد.
ضربه های نوع مزمن که بعضآ "مکانیکال" نیز نامیده میشود به مراتب بیش ازضربه های حاد در بروز درد های مفصلی دخالت دارد.مثلآ وقتی در یک مسافرت با اتوبوس بین شهری پس از چند ساعت نشستن درد زانو ظاهر شود این در را ناشی از ضربه مزمن تعریف میکنیم.وقتی پس از مدتی دوزانو یا چهار زانو نشستن درد زانو شروع شود ویا دریک فرد چاقی در راه رفتن طولانی درد زانو ایجاد شود به عنوان درد ناشی از ضربه مزمن نام برده میشود.
بجز بافت غضروفی که فاقد عروق و اعصاب می باشد-
آسیب و تخریب هر یک از عناصر 4 گانه تشکیل دهنده مفصل زانو با درد همراه است.
تخریب غضروف مفصلی به تنهائی و مستقیم باعث درد نمیشود ولی بعلت.
۱-استخوانسازی جدیدوغیر طبیعی جایگزین غضروف خراب شده
۲- آزاد شدن قطعات ریز غضروف در فضای مفصل.
این خرده غضروف ها باعث تحریک پرده سینوویوم شده و همین تحریک-هم ایجاد درد میکند و هم افزایش مایع مفصلی زانو را به دنبال دارد و نهایتآ موجب تورم(آب آوردن زانو) ودرد بیشتر مفصل میشود.
حجم مایع مفصلی زانو در حالت طبیعی در یک شخص بالغ حد اکثر 2 سی سی میباشد ودر شرایط غیر طبیعی(بیماری) ممکن است تا 150 الی 200 سی سی برسد. تورم و آب آوردن زانو خودش بیماری نیست بلکه مثل درد علامت بیماری محسوب میشود .
تجمع مایع در زانو در ضربه ها ی مزمن و تخریب غضروفی (که معمولآ این مایع در ضربه های حاد خونی و در ضربه های مزمن و آرتروز ها غیر خونی است.
-یک مکانیسم دفاعی بدن بوده چرا که افزایش حجم مایع با افزایش آنزیم های مخصوص همراه بوده و باعث حل و قابل جذب کردن براده و لاشه های غضروفی آزاد در فضای مفصل میشود تا این فضا همواره تمیز و عاری از هر گونه مواد مزاحم کار مفصل باشد. مایع خیلی زیاد(تورم درد ناک) مفصل زانو را بهتر است ضمن بیحرکت سازی با سرنگ تخلیه نمود.
ولی تورم غیر دردناک را بهتر است بیحرکتی نسبی داد و اجازه داد که مایع و آنزیم ها کار طبیعی خودر انجام دهند مگر اینکه علت خاص ایجاد کننده این تورم را با تشخیص یک متخصص بخواهیم با روش خاص خودش درمان بکنیم.
درد حاد زانو(و هر مفصل دیگری) به هر علتی که ایجاد شود ابتدا با بیحرکتی (زانو در زاویه صفر درجه ) {شکل-راست صفردرجه و چپ ۳۰ درجه است} و با گذاشتن کیسه آب یخ روی آن باید تسکین داد سپس اقدامات بعدی تشخیصی درمانی انجام شود.(زاویه بی حرکتی در مفاصل دیگر متفاوت است).
شایعترین علت درد زانو ضربه ها- فشار ها یا کشیدگی مزمن میباشد و درمان آن بطور کلی و اصولی مراقبت و بی حرکتی نسبی زانو بمدت 3هفته الی 3 ماه میباشد.موثق ترین راهنما در این سیر درمانی علامت درد است .
باید زانو را در حالتی قرار دهیم یا در زاویه ای از دامنه حرکتی از آن کار بکشیم که بدون مصرف هیچ داروئی درد نداشته باشیم. اگر حالت بیدردی مدتی ادامه یابد(برحسب موارد مختلف بین 3هفته الی 3 ماه) بهبودی حاصل میشود.در صورتیکه با این روش روند بهبودی احساس نشود بایداقدامات تشخیصی درمانی تخصصی انجام گیرد.
آرتروز مفصل زانو بسیار شایع است. نوع ثانویه-در افراد چاق-در سنین بالای 50 سال شایع تر است. درمان اصلی و علتی آن رفع عوامل ثانویه از جمله لاغری و مراقبت در بکار گیری زانو در زوایای حرکتی بیدرد و انجام حرکات ورزشی ونرمشی مخصوص زانو و همچنین ورزش های هوازی فزاینده ظرفیت و راندمان قلبی-عروقی-ریوی است.
چند ماه ورزش شنا سپس پیاده روی و تند روی در سطح صاف و با کفش مناسب شرایط را به سمت بهبودی می برد.مصرف ویتامین ها و کلسیم و مواد غضروف ساز(گلو کوزامین) کمک قابل توجهی نمیکند.
شایع ترین مفصلی که دچار سائیدگی می شود زانو است .
درد زانو در میان مردم بسیار شایع می باشد . بویژه در بین افراد چاق و سن بالا بیشتر مشاهده می شود .
* علت سائیدگی زانو چیست ؟
این بیماری ناشی از روند فرسودگی است که بطور طبیعی و بالا رفتن سن ایجاد می شود ،البته تقریباً همیشه عواملی وجود دارند که موجب تسریع این روند می شوند . شایعترین عامل چاقی می باشد که اثر سوء بر روی زانو دارد ولی چنین اثری را بر روی ران و مچ پا ندارد .
عوامل مساعد کننده دیگر عبارتند از شکستگی هایی که سبب نا
همواری سطوح مفصلی می گردد . بیماری قلبی که باعث آسیب دیدن غضروف مفصلی شود از جمله آنها می توان روماتیسم مفصلی ، عفونتهای مفصلی زانو پارگی منیسکها و غیره ... را نام برد .
در یک راستا نبودن استخوان ران و استخوان درشت نی که در نزدیک یا دور شدن زانوها از هم دیده می شود .
در این بیماری غضروف مفصلی فرسایش یافته استخوان زیر آن سخت شده رشد آن در کناره های مفصلی سبب ایجاد خارهای استخوانی می گردد که مشخصه بیماری می باشد .
توجه
معمولاً بیمار یک خانم چاق مسن است که از درد زانو شاکی می باشد . در اغلب موارد هر دو زانو گرفتار می باشند. درد مفصل بتدریج افزایش می یابد و پس از فعالیت غیرعادی بدتر می باشد .
حرکات زانو تا حدودی محدود شده و با صدایی شبیه خرد شدن همراه هستند . ورم مفصل مگر از فعالیت شدید دیده نمی شود . در نگاه عضله چهار سرران تحلیل رفته است .
در موارد شدید بیماری زانو خم شده و تغییر شکل بصورت دور یا نزدیک شدن زانوها از هم دیگر ایجاد می شود .
* تشخیص
پزشکان معمولاً بیماری را با انجام یک رادیو گرافی ساده ( بصورت رخ و نیمرخ ) زانو تشخیص می دهند . باریک شدن فضای مفصلی که در اکثر مفاصل بدن نشانه سائیدگی است ، در مورد زانو ، اغلب تا مراحل پیشرفته بیماری قابل مشاهده نمی باشد .
اولین نشانه بارز سائیدگی زانو تیز یا زائده دار شدن کناره های مفصل بویژه دور کشکک و استخوان درشت نی می باشد .
بعداً کاهش فضای مفصلی ایجاد شده و خارهای استخوانی در کناره های مفصل تشکیل می شوند .
* سائیدگی زانو را چگونه درمان می نمایند :
با وجود آنکه تغییر ساختمانی مفصل غیرقابل برگشت می باشد اما معمولاً درمان علامتی درد تخفیف درد مؤثر است .
مؤثرترین روش فیزیوتراپی می باشد که ورزش های سنگین به منظور تقویت عضله چهار سر ران انجام می دهند .
گرما درمانی موضعی را نیز بکار می برند اما از کمتر از ورزش اهمیت دارد .
لازم به ذکر است که استحکام زانو بستگی به عضله چهار سرران دارد و در صورت قوی بودن این عضله ، حتی با وجود سائیدگی واضح ممکن است هیچ علامتی وجود نداشته باشد .
علاوه بر اینها پزشکان از داروهای مسکن و ضد التهاب نیز استفاده می نمایند .
در موارد پیشرفته سائیدگی زانو که همراه با درد شدید دائمی و تغییر شکل مفصل مشاهده می شود عمل جراحی توصیه می شود .
استخوان های مفصل زانو شامل استخوان ران-درشت نی و کشکک زانو است.
سطوح مفصلی استخوان ران-درشت نی و کشکک زانو با یک پوشش غضروفی ضخیم چند میلیمتری پوشیده است که باعث فشار بیش از حد براین سطوح مفصلی می شود.
مینیسک یک دیسک غضروفی هلالی شکل است که در قسمت داخل و خارج مفصل زانو وجود دارد .مفصل زانو توسط یک کپسول مفصلی حمایت می شود که خود این کپسول توسط رباط های داخلی و خارجی طرفی زانو حمایت می شود.
علت اختلال:
این ضایعه اغلب وقتی بوجود می اید که زانو همزمان با چرخش تحت کشش هم قرار بگیرد و غضروف مینیسک بین استخوان زانو و درشت نی تحت فشار قرار می گیرد.
مینیسک داخلی بیشتر از مینیسک خارجی اسیب می بیند.اسیب مینیسک در بچه ها بسیار نادر است.
علائم اختلال:
درد در طول مفصل زمانیکه روی مفصل فشار وارد بیاید یا مفصل زانو بچرخد ایجاد می شود.وقتی حرکت خاصی انجام شود درد ناگهانی ایجاد می شود و التهاب زانو می تواند اضافه شود.
در بعضی موارد زانو قفل می کند که ناشی از تحت فشار قرار گرفتن مینیسک و متلاشی شدن ان است.
در بعضی موارد یک منطقه حساس ناشی از بیرون زدگی مایع در مفصل می تواند حس شود(کیست مینیسک)ناراحتی طول کشیده به کاهش حرکات عضله رانی منجر می شود.
درمان موارد حاد:
درمان باید بلافاصله بعد از اتفاق شروع شود. هدف از درمان فوری این است که از جراحات بیشتر پیشگیری شود و تا جایی که ممکن است خونریزی مهار شود.
درمان موثر باعث کاهش خونریزی- کاهش بافت ناشی از جوش خوردن زخم و کاهش عوارض میشود که میتواند این مشکلات دوره باز توانی یا ناتوانی را طولانی کند.
درمان را تحت عنوان اصول Rice دنبال می کنیم (همراه تصویر):
استراحت و فعالیت ورزشی فورا متوقف شودR=rest
هر چه سریعتر باید یخ در ناحیه اسیب دیده قرار بگیردI=ice
سرمای یخ باعث انقباض عروق خونی و توقف خونریزی می شود. در چنین شرایطی اسپری سرما ساز موثر نیست.
یخ نباید مستقیما با پوست تماس داشته باشد و باید با یک لایه نازک مثلا باند کشی پوشانده شود.
درمان با یخ باید به مدت 20دقیقه در عرض 3 ساعت اول اسیب انجام شود.
در صورت امکان درمان باید شامل موارد زیر باشد:
:C
بایستی یک باند فشاری البته نه انقدر محکم که مانع جریان خون شود بسته شود.
بانداژ فشاری باید در طول شب برداشته شود ولی مجددا صبح ها تا زمانی که ورم کاهش یابد بایستی انجام شود.
برای افزایش اثر باند فشاری بهتر است از یک تکه پشم یا نمد به اندازه تقریبا یک سانتی متر ضخامت در زیر باند که درست و مستقیم در بالای محل خونریزی قرار داده میشود استفاده کرد.
E :
تا جایی که ممکن است محل اسیب دیده بالاتر از سطح قلب قرار گیرد در این حالت باید خونریزی متوقف شود تا مادامیکه ورم وجود دارد باید این بالا گرفتن عضو اجرا شود.
باز توانی را می توان48-24ساعت بعد از رخداد اسیب شروع کرد.
معاینه:
اگر اسیب مفصل زانو مورد تردید باشد باید معاینه پزشکی انجام شود.یک معاینه بالینی طبیعی کافی نیست.پزشک تست های گوناگون زانو(تست مینیسک)انجام می دهد.
هر چند که در طی چرخاندن زاند حساسیت و درد ناکی زانو معمولا افزایش می یابد.ارتروس کپی – اسکن MR یا سونو برای تشخیص اغلب ضروری است .
درمان:
در موارد مشکوک درمان شامل تسکین درد و نوتوانی است .اگر ناراحتی کم کم از بین نرفت و اگر مواردی از قفل شدگی زانو و یا ضایعه واضح مینیسک وجود داشت (مثلا تویط سونو مشخص شده است)جراحی باید مد نظر باشد.
تحت جراحی سعی می شود که تکه های پاره شده مینیسک اره شود.(که در این حالت به دوره ی نوتوانی طولانیتری نیاز خواهند داشت ولی احتمالا در طولانی مدت خطر تحلیل غضروف زانو کاهش می یابد)
تکه های پاره شده مینیسک معمولا خارج می شود ولی در موارد نادری کل مینیسک خارج می شود.
نوتوانی :
شامل کلیات و مراحل 1 تا 4 است.
به دنبال جراحی،اعمال فشار روی زانو به محض کاهش درد و التهاب می تواند شروع شود. در بهترین موارد فعالیت کامل بعد از چند هفته امکان پذیر است.
در موارد بدون عارضه می تواند به سطح فعالیت ورزشی قبل خود در طی یک ماه بر گردد.
نوتوانی نباید باعث درد و التهاب در زانو شود .
عوارض:
اگر بهبودی کافی ایجاد نشد قبل از جراحی باید از تشخیص مطمئن شد.
معاینات تکمیلی شامل :
عکس برداری با اشعه ایکسو سونو گرافی و اسکنMR باید انجام شود.
در موارد خاصی مشکل زیر باید مورد توجه باشد:
((موفق باشید))