دستاوردهای پزشکی شفا

يکي از مهم ترين علل ابتلا به ورم معده، استقرار ميکروب هليکوباکترپايلوري در معده است.

اين ميکروب تا آخر عمر فرد در معده باقي مي‌ ماند و باعث ورم و التهاب در جدار معده مي ‌شود.

بسياري از اوقات، التهاب و ورم، علامتي ندارد اما بعضي مواقع با احساس بزرگي شکم و سنگيني همراه است.

 استفاده ي مکرر از مُسکن، استعمال سيگار، الکل و تحمل استرس از جمله عوامل ابتلا به بيماري موسوم به " ورم معده " است.

عوامل ابتلا به بيماري ورم معده:

افرادي که استرس و مشغوليت ذهني زيادي دارند ناخودآگاه همراه غذا، هوا مي ‌بلعند، در نتيجه هوا داخل معده مي ‌رود و تورم ايجاد مي ‌کند.

البته به اين بيماري از نظر علمي، ورم معده اطلاق نمي ‌شود چون هنگام آندوسکوپي مورد خاصي ديده نمي ‌شود.

ورم معده يکي از شايع ‌ترين بيماري هاي گوارشي است، تصريح کرد:

اين بيماري از جنبه‌ هاي مختلف، تعريف متفاوتي دارد.

منظور مردم عادي از ورم معده، ‌احساس سنگيني،‌ تورم و نفخ در ناحيه ي بالاي شکم است اما از ديد يک فوق تخصص گوارش، وجود قرمزي يا زخم هاي سطحي در جدار معده به وسيله آندوسکوپي نشانه اين بيماري است.

البته اين تشخيص نيز چندان دقيق نيست بلکه نمونه ‌برداري کوچکي از بافت‌ يا جدار معده، بررسي آن زير ميکروسکوپ و مشاهده سلول هاي التهابي در ديواره معده دقيق ‌ترين روش تشخيص ورم معده است.

آيا عادات غذايي بر ابتلا به بيماري ورم معده موثر است،

پاسخ :

افرادي که غذا را قبل از هضم، خوب نمي ‌جوند ممکن است دچار اين عارضه شوند، چون به منظور هضم کافي ذرات غذايي و زياد باقي نماندن آن در معده لازم است اندازه غذا پيش از بلع به کمتر از يک ميلي متر برسد.

افرادي که تند غذا مي‌ خورند يا در حال انجام کاري تغذيه مي‌ کنند، ‌مقدار زيادي هوا مي ‌بلعند بنابراين امکان دارد به ورم معده دچار شوند.

مواد غذايي تشديد کننده ي ورم معده: نوشابه‌ هاي گازدار و مواد غذايي مانند ميوه و سبزي، که در معده ايجاد گاز مي‌ کنند، مي ‌توانند عامل ورم معده باشد.

البته نفخ ناشي از ميوه و سبزي، بيماري محسوب نمي ‌شود؛ چون گاز توليد شده از آن ها عضلات معده و روده را تقويت مي ‌کند و احساس سنگيني شکم فرد با مصرف آن ها به مرور برطرف مي ‌شود.

افرادي که تند غذا مي‌ خورند يا در حال انجام کاري تغذيه مي‌ کنند، ‌مقدار زيادي هوا مي ‌بلعند بنابراين امکان دارد به ورم معده دچار شوند

مصرف غذاهايي که به نحوي باعث التهاب در معده مي ‌شوند يا حرکات معده را تحريک مي ‌کند ممکن است منجر به ورم معده يا سوء هاضمه شوند.

بنابراين افرادي که استفاده از موادي مانند ترشي يا فلفل باعث ايجاد درد در معده ي آن‌ ها مي‌ شوند، نبايد اين مواد را بخورند.

درمان اين بيماري بسته به عامل ايجاد کننده آن متفاوت است:

* اگر عفونت باعث ايجاد ورم معده باشد، درمان عفونت به بيماران توصيه مي ‌شود.

* در صورتي که مصرف الکل و سيگار باعث ابتلا به ورم معده شده است، بيماران بايد از ادامه ي مصرف آن خودداري کند.

* همچنين اشخاصي که به علت مصرف مکرر مُسکن دچار ورم معده شده ‌اند يا نبايد اين‌ گونه داروها را استفاده کنند يا در صورت الزام به مصرف آن ها تا حد امکان به حداقل برسانند و همزمان، داروهاي معده را بخورند. 

درمان پیچیدن باد در شکم و تورم شکم :

هضم موادغذایی از یک مرحله تخمیر باکتریایی می‌گذرد. در برخی موارد، در جریان این فرآیند، حجم زیادی گاز تولید و باعث بروز نفخ و باد شکم می‌شود. چرا گاهی اوقات هضم غذا دشوار است و برای اجتناب از مشکلات آن باید چه کار کرد؟

جمع گازها
در مراحل پایانی گوارش، هنگامی که موادغذایی به رودۀ بزرگ یا کولون می‌رسند، براساس فرآیند طبیعی تخمیر باکتریایی،

گازهایی تولید می‌شوند. تجمع این گازهای روده‌ای می‌تواند باعث ایجاد نفخ، باد و ورم بشود. برخی پدیده‌ها باعث بروز این مشکلات می‌شوند.

برخی موادغذایی بیشتر از بقیه گاز تولید می‌کنند
این موادغذایی حاوی قند، هیدرات‌های کربن (قندهای ملایم) و فیبرهای غذایی هستند. مصرف مقدار زیاد محصولات لبنی در کوتاه مدت ممکن است باعث تولید گاز و ایجاد نفخ شود.

کسانی که برای مدت زیادی (چندین ماه) از محصولات لبنی استفاده نکرده‌اند، عدم تحمل در برابر لاکتوز، در آنها ممکن است به صورت نفخ و تورم بروز پیدا کند.

شایان ذکر است که غذای زیاد و چرب نیز روند هضم شدن غذا را مشکل می‌کند و می‌تواند باعث بروز ناراحتی شود زیرا این غذاها فعالیت روده را کند می‌کنند.

یبوست، آئروفاژی و برخی بیماری‌های کبدی و روده‌ای
در زمان یبوست، مدفوع جمع شده در رودۀ بزرگ فرآیند تخمیر باکتریایی و در نتیجه تولید گازها را افزایش می‌دهد.

آئروفاژی نیز منشأ بروز نفخ و باد است. برخی بیماری‌های کبدی و روده‌ای مستعد به همراه داشتن افزایش حجم روده (سرطان، بیماری‌های کرُن) هستند، به حدی که سیروز کبدی ممکن است باعث جمع شدن آب در شکم شوند.

چند توصیه
درمان معجزه آسایی برای این مشکلات وجود ندارد اما می‌توان بر علائم آنها مسلط شد.

در اینجا چند توصیۀ بسیار ساده ارائه می‌شود که می‌توانند مشکلات تورم روده‌ای را بهبود بخشند.

غذاهایی کمتر و با چربی‌های کمتری بخورید.

وعده‌های غذایی کوچک را در الویت قرار دهید.

زمانی را برای خوب جویدن غذا اختصاص دهید.

از نوشابه‌های گازدار و آب جو پرهیز کنید.

حبوبات را به مدت طولانی خیس کنید و بپزید.

بعد از غذا یک ربع راه بروید.

بعد از غذا دم کرده‌ (بابونه، نعناع، رازیانه) بنوشید.

از داروساز مشورت بگیرید:

داروهایی برای کاهش نفخ و گاز وجود دارند که بدون نسخه هم به فروش می‌رسند، مانند کربن فعال، سیمتکُن، … .

برای درمان یبوست، مصرف فیبرهای غذایی را افزایش دهید، البته این افزایش باید به تدریج و به مرور زمان باشد تا روده به آن عادت کند.

در صورت ناراحتی‌های شدید و یا علائم بیماری، با پزشک تان مشورت کنید.

مهم‌ترین غذاهایی که باعث ایجاد نفخ و باد می‌شوند:
غذاهای چرب (گوشت خوک، چیپس، شکلات، …)

آب جو و نوشابه‌های گازدار

غلاتی مانند گندم، برنج و جو که تصفیه و شیرین شده باشند

سبزیجات خام

میوه‌ها (اکثر میوه‌ها خصوصاً زردآلو و موز)

سبزیجات خانوادۀ کلم‌ها (بروکلی، کلم سبز، گل کلم، کلم چینی، کلم بروکسل)

حبوبات (لوبیا، عدس، نخود … (

پیاز

نان سفید

سیب زمینی

نخود فرنگی

مصرف لبنیات در حجم زیاد و در مدت کوتاه

چطور گازهای روده‌ای را کم کنیم؟

گاز روده محصول طبیعی فرعی عمل گوارش است.

تولید گاز روده بدین معناست که دستگاه گوارش شما به خوبی کار می‌کند.

گاز روده محصول طبیعی فرعی عمل گوارش است. تولید گاز روده بدین معناست که دستگاه گوارش شما به خوبی کار می‌کند.
همه کس به خوبی با عوارض وجود گاز اضافی در روده نظیر نفخ، آروغ و گاه مشکلات اجتماعی حاصل از آن آشنایی دارد.اگر چه وجود گاز در روده امری کاملاً طبیعی است، اما می‌تواند مشکل‌ساز  هم  بشود. تغییر رژیم غذایی یا مصرف برخی داروها می‌تواند در پیشگیری یا کاهش گاز روده موثر باشد.

گاز روده چیست؟

بیش از 99 درصد گازهای روده مخلوطی از همان گازهای بی‌بویی است که در محیط اطراف ما پراکنده‌ا‌ند. این گازها شامل نیتروژن، اکسیژن، دی‌اکسیدکربن، هیدروژن و گاه متان هستند.

 اما درصد این گازها از فردی به فردی دیگر متغیر است که این امر بستگی به شیمی بدن و رژیم غذایی دارد. نیتروژن، اکسیژن، و بیشتر دی اکسیدکربن موجود در گازهای روده از هوایی می‌آید که آن را در حال جویدن آدامس، خوردن و آشامیدن و سیگار کشیدن می‌بلعیم.

واکنش‌های شیمیایی که در معده ما اتفاق می‌افتند، نیز بخشی از دی اکسید کربن موجود در گازهای روده را تامین می‌کند.

باکتری‌هایی که به صورت طبیعی در روده بزرگ هستند، هیدروژن و متان موجود در این گازها را تولید می‌کنند. این باکتری ها از غذای گوارش نشده تغذیه کرده و طی فرآیندی به نام تخمیر، گاز آزاد می‌کنند.  

چه غذاهایی گاز روده را سبب می شوند؟

نوشیدن نوشابه های گاز دار می‌توانند تولید گاز در روده را سبب گردند. همچنین مواد غذایی کربوهیدراتی به دلیل این که حاوی قندهای غیرقابل گوارش، نشاسته و فیبر هستند، نیز مولد گاز هستند.

لاکتوز:

شیر و فرآورده‌های لبنی از قبیل پنیر و بستنی، همچنین برخی نان‌های فرآوری شده، غلات و سس‌های سالاد حاوی لاکتوز هستند.

بیشتر افراد می‌توانند لاکتوز را به خوبی هضم کنند اما برخی در این زمینه با مشکلاتی مواجه هستند ، چرا که همه یا بخشی از آنزیم لاکتاز را که لاکتوز را به بخش های قابل هضم تجزیه می‌کند، تولید نمی‌کنند.

بدون لاکتوز شیر و سایر غذاهای غنی از لاکتوز در روده تخمیر شده و گاز اضافی تولید می‌کند.

فروکتوز:

هضم کردن پیاز، آرتیشو (کنگر فرنگی)، گلابی، گندم و برخی نوشیدنی‌های غیرالکلی و غذاهای فراوری‌شده حاوی این قند می تواند دشوار باشد.

سوربیتول:

سیب، گلابی، هلو، آلو خشک و برخی غذاهای فاقد شکر، آبنبات و آدامس حاوی سوربیتول هستند. هضم این محصول نیز می تواند دشوار باشد.

رافینوز:

این قند در لوبیا، کلم پیچ، کلم بروکسل، بروکلی، مارچوبه و غلات سبوس‌دار یافت می‌شود.

برنج تنها نشاسته ای است که تقریباً به طور کامل از راه روده کوچک جذب می شود. از آنجایی که نشاسته برنج هرگز به روده بزرگ نمی‌رسد، باکتری های مولد گاز نمی‌توانند آن را تجزیه کنند.

اما سایر  مواد نشاسته‌‌ای شامل سیب زمینی، ذرت، رشته فرنگی و گندم گاز تولید می‌کنند. فیبرهای غذایی موجود در لوبیا و سبوس گندم نیز می توانند مولد گاز باشند.

آیا برخی افراد گاز بیشتری در روده خود دارند؟

بلی. یک فرد بالغ روزانه به طور متوسط در حدود یک تا چهار پیمانه نیم لیتری گاز تولید کرده و 14 الی 23 بار گاز دفع می‌کند.

گیاهخواران، کسانی که عادت به جویدن آدامس دارند، افرادی که تند تند غذا می‌خورند، و سیگاری ها، بیش از میزان متوسط گاز تولید می‌کنند.

افرادی که مقدار زیادی غذاهای مولد گاز مصرف می‌کنند نیز در این گروه قرار دارند. 

 توصیه هایی برای کاهش گاز روده :

رایج ترین راه‌ها برای کاهش گاز روده تغییر رژیم غذایی، پرهیز از بلع هوا و مصرف داروهایی است که بدون نسخه به فروش می‌رسند.

رژیم غذایی خود را تغییر دهید:

اگر دچار کمبود لاکتاز یعنی همان آنزیمی هستید که برای گوارش شیر لازم است، ممکن است پزشک شما توصیه کند که فرآورده های لبنی را از غذای خود حذف کرده و کلسیم مورد نیاز خود را از مکمل های غذایی یا آن دسته از فرآورده های لبنی تامین کنید که لاکتاز بدان‌ها افزوده شده و امکان هضم لاکتوز را فراهم می کنند.

به جز این ممکن است نیازی به توقف مصرف تمامی گروه های غذایی نداشته باشید. در عوض می توانید مصرف تعداد محدودی از غذاهای مولد گاز را برای یکی دو هفته کاهش داده یا قطع کنید. در صورت بهبود علائم مشکل شما حل شده است.

گاز کمتری ببلعید:

برای بلعیدن مقدار کمتری گاز از مکیدن آبنبات یا جویدن آدامس خودداری کنید. البته ممکن است این خوراکی ها در دفع گاز به صورت آروغ زدن به شما کمک کند.

آنزیم گوارشی لاکتاز ( با نام‌های تجارتی لاکتایید و لاکتراز) ممکن است در کاهش گاز تولید شده به وسیله فرآورده های لبنی موثر بوده و گاز ایجاد شده توسط لوبیا و سایر کربوهیدرات های حاوی قند رافینوز را کاهش دهد.

 زمانی که می بایست به پزشک مراجعه کنیم

گاز روده به خودی خود به ندرت علامت و نشانه یک بیماری جدی است. اما در صورتی که گاز روده شما دائمی یا شدید بوده یا با استفراغ، اسهال، کاهش ناخواسته وزن، وجود خون در مدفوع و یا سوزش سردل همراه باشد، به پزشک مراجعه کنید.

گاز اضافی می تواند نشانه بیماری دیگری چون بیماری سلیاک، گاستریت، بازگشت اسید معده به مری (ریفلاکس) یا سندرم روده تحریک پذیر باشد.

گاز روده می تواند سبب ناراحتی و اضطراب گردد اما معمولاً تنها نشانه این است که دستگاه گوارش شما به خوبی کار می کند.

موفق باشید ./ شهنور رجوانی