* روش درمان یبوست چیست و آیا تمام بیماران نیازمند مصرف دارو هستند؟
 
اصلاح شيوه زندگي :
 

ازجمله عوامل ديگري كه به پيشگيري ودرمان يبوست كمك مي كنند،عبارتنداز:

نوشيدن آب كافي و مصرف مايعاتي مانندآب ميوه ها ، عصاره سبزيجات و سوپ صاف شده كه مانع ازكاهش آب بدن مي شوند.

همچنين انجام فعاليت بدني و ورزشهاي روزانه ، اختصاص زمان مناسب به حركات روده و دفع مدفوع نيزدراين موردموثرهستند.

به علاوه،مواد  تحريك كننده حركات روده و محرك دفع نيز نبايستي ناديده گرفته شوند.

·ملين ها:

  اكثركساني كه مبتلا به يبوستهاي معمولي هستند،نيازي به مصرف ملين ها ندارند.ولي پزشكان براي آن دسته از افرادي كه باوجود رژيم غذائي مناسب و اصلاح شيوه زندگي خود،بازهم داراي يبوست مي باشند،استفاده ازملين ها و حتي تنقيه رابراي مدت محدودي توصيه مي كنند.

درموردكودكان ،درمان كوتاه مدت باملين ها، همراه با آموزش هاي لازم جهت دفع مدفوع منظم ،به درمان يبوست كمك خواهدكرد.

نيازبه ملين ها واينكه كداميك ازآنها براي بيماربهتراست بايدتنها بوسيله پزشكان تعيين شود.ملين ها به شكل مايع،قرص،پودر(لعاب) ويادانه هاي ريزوجوددارند وازراه خوراكي قابل مصرف هستند.

اين مواد به صورتهاي مختلف  به رفع يبوست كمك مي كنند. كه ازاين قرارند:
· ملينهاي حجم ساز (bulk-forming):

اين  ملينها معمولا" ايمن ترين ملين محسوب مي شوند،ولي برروي جذب بعضي ازداروها نيزتاثيرمي گذارند.همچنين به عنوان مكمل هاي فيبر شاخته شده وهمراه با آب مصرف مي شوند.آنها آب رادرداخل روده جذب كرده وباعث نرمترشدن مدفوع مي گردند.

نامهاي تجاري آنها عبارتنداز:

متاموسيل(Metamucil)،فايبرال(Fiberal)،سيتروسل(Citrucel)،كونسيل(Konsyl)،و سروتان(Serutan). اين داروها بايستي همراه باآب مصرف شوند ،چراكه مي توانندباعث انسدادشوند.

بسياري ازافراد اعلام كرده اند كه بعدازمصرف داروهاي مذكور تسكين نيافته اند و حتي استفاده ازآنها باعث افزايش نفخ آنان وايجاددرهاي شكمي شده است.

· محركها (Stimulants) :

اين ملينها باعث انقباضات منظم درماهيچه هاي روده مي شوند.نامهاي تجاري آنها عبارتنداز:

كوركتول(Corectol)، دلكولاكس(Dulcolux)،پورج(Purge)،وسنوكوت(Senokot). مطالعات بعمل آمده نشان مي دهندكه فنل فتالئين(Phenolphetalein) ،به عنوان يكي ازاجزاي تشكيل دهنده برخي از اين مواد ،مي تواندباعث افزايش خطرسرطان گردد. FDA .

سازمان غذا ودارو) ،بطوركلي تركيباتي  كه حاوي فنل فتالئين هستند،راخارج ازرده دانسته واستفاده ازآنهاراتحريم نموده داده است . به همين علت بيشترسازنده هاي موادمحرك ،جايگزين ديگري رابراي فنل فتالئين تعيين كرده اند.

·مواداسمزي (Osmotics) :

اين موادباعث مي شوندكه مدفوع داخل كولون دريك مسيرخاص حركت نمايد ،ومنجربه اتساع روده مي گردند.

اين سري ازداروها براي افرادي مفيدهستندكه مبتلا به يبوست هايي با عامل ناشناخته هستند.نام تجاري آنهاعبارتنداز:

سفولاك(Cephulac )،سوربيتول(Surbitol)،ومايرالاكس(Miralax).افرادي كه داراي ديابت هستند،به هنگام استفاده ازاين موادبايستي ازنظرتعادل الكتروليت بدن تحت نظرقرارداشته باشند.

·نرم كننده هاي مدفوع (Stool softener) :

اين موادباعث مرطوب شدن مدفوع گشته وازكاهش آب آن جلوگيري مي كنند.اين ملين ها اغلب بعداززايمان وعملهاي جراحي توصيه مي شوند.

نامهاي تجاري انها عبارتنداز:كولاك (Colac)وسرفك(Surfak) اين موادبراي افرادي توصيه مي شودكه بايداززورزدن هنگام اجابت مزاج پرهيزكنند.استفاده طولاني مدت ازاين سري داروها ممكن است باعث به هم خوردن تعادل الكتروليتهاي بدن شود.

·ملين هاي روغني (Lubricant) :

اين موادباعث چرب شدن مدفوع شده وحركت آن رادرداخل روده ها آسانتر مي كند. متداولترين آنها روغنهاي معدني هستند.نامهاي تجاري انهاعبارتنداز:فليت(Fleet)،و زيمنول(Zymenol). اين مواد قادرندحركت روده راطي 8 ساعت تحريك نمايند.

·ملين هاي نمكي(Saline laxatives) :

 اين ملينهايك نوع نمكهائي هستند كه مانند اسفنج عمل كرده و آب رابه داخل روده مي كشندتامدفوع بتواندراحت ترعبوركند.نامهاي تجاري آنها عبارتنداز:

شيرمنيزي (Milk of magnesia)،وهاليزام-او(Haleys M-O).

بطوركلي ملينهاي سالين جهت درمان يبوستهاي حادبكارمي روند .البته به شرطي كه هيچ گونه علامتي، ازانسدادروده وجودنداشته باشد. استفاده ممتدازاين ملينها ،به خصوص دركودكان و افرادمبتلا به نارسائيهاي كليوي مي تواندباعث به هم خوردن تعادل الكتروليتي بدن آنان شود.

·فعال كننده هاي كلرايد كانال (Chloride Channel activators) :

اين ملينها باعث افزايش مايعات روده اي و تشديدحركت آنها شده وبه عبورمدفوع كمك مي كنند،وازاين طريق سبب كاهش يبوست  مي گردند.يكي ازاين ملين ها آمي تيزا(Amitiza) است ومشخص شده كه اين دارو مي توانداز 6 الي 12 ماه بطورايمن مورداستفاده قرارگيرد.

اما اين پزشكان هستندكه بايستي نيازبه ادامه استفاده ازآن راتعيين نمايند.

اشخاصي كه به ملين ها وابسته مي شوند،لازم است كه به آرامي استفاده ازآنها رامتوقف كنند.دراين راستا پزشكان مي توانند كمكهاي لازم راارائه دهند.اكثرافرادي كه استفاده ازملين هارامتوقف مي كنند،قادرند، توانائي خودراجهت انقباضات طبيعي روده مجددا"بدست آورند.

سايرروشهاي درماني:

درمان يبوست مي تواندباتوجه به علت خاص آن انجام شود.براي مثال،پزشك ممكن است دستوربه توقف مصرف يك داروي خاص داده و يا انجام عمل جراحي رابراي اصلاح مشكلات ناحيه راست روده و مقعد(َAnorectal)صلاح بداند.

افرادمبتلا به يبوستهاي مزمن كه حاصل از اختلالات ناحيه راست روده و مقعدهستند،جهت آموزش مجدد عضلاتي كه حركات روده راكنترل مي كنند،مي توانندازفنون بيوفيدبيك (روش قادرساختن فردبه كنترل فرايندهاي زيستي داخلي خود) استفاده كنند.
درفن بيوفيدبيك ،بااستفاده ازيك حسگر،توانائي عضلات موردنظرموردبررسي قرارگرفته ،وبرروي صفحه رايانه نمايش داده مي شود.
درنتيجه بااين روش مي توان ارزيابي دقيقي ازعملكردبدن بعمل آورد. متخصصان بااستفاده ازاطلاعات بدست آمده به بيماران كمك  مي كنند تا مجددا"ماهيچه هاي موردنظررا آموزش دهند.
ازجمله پرولاپس مقعد،كه درآن قسمتهاي تحتاني كولون ازمقعد خارج مي شوند.

جراحي كولون و برداشت آن نيز مي توانداز گزينه هايي باشدكه ممكن است جهت افرادمبتلا به يبوستهاي شديدكه مبتلا به بي حركتيهاي روده هستند،مورداستفاده قرارگيرند. درهرحال ، فوايد و عوارض احتمالي اين گونه جراحيها ازجمله دردهاي شكمي و اسهال بايستي سنجيده شود.

  سئوال:

منظور از یبوست چیست و چه وقت می‌گوییم کسی مبتلا به یبوست شده است؟
پاسخ:

کسی که دفع سخت و طولانی داشته باشد یا احساس دفع ناکافی کند یا کم ‌تر از سه بار در هفته دفع داشته باشد، می‌گوییم یبوست دارد.

به عبارتی برای آن که بگوییم شخصی مبتلا به یبوست شده است، باید 2 یا بیش‌تر از نشانه‌های زیر را حداقل به مدت 3 ماه داشته باشد:

الف) زور زدن بیش از حد در حین اجابت مزاج .
ب) مدفوع سفت و خشک .
ج) احساس تخلیه ناکامل بعد از اجابت مزاج .

د) دو بار یا کمتر عمل دفع در هفته .

* چه عواملی موجب یبوست می‌شوند و چه عواملی آن را تشدید می‌کنند؟

یک سری بیماری‌ها موجب یبوست می‌شوند، مانند کم‌کاری تیروئید و کم‌کاری سایر هورمون‌ها، ///%%%%22بیماری%20دیابت"بیماری دیابت  ، تومورها و سرطان‌های روده.

عوامل شایعی که یبوست را تشدید می‌کند عبارتند از:

نوع رژیم غذایی، نداشتن رژیم غذایی حاوی سبزی‌جات و میو‌ه‌ها، کم مصرف کردن مایعات و نداشتن فعالیت فیزیکی مناسب.

 
مصرف برخی از داروها مثل داروهای ضد فشارخون بالا و برخی داروهای پایین آورنده‌ی چربی خون هم در ایجاد یبوست موثرند.
 

شرایط فیزیولوژیکی مثل حاملگی و افزایش سن، تعدادی از بیماری‌ها که با کاهش حرکت همراه است مانند قطع نخاعی یا بیماری‌های عضلانی مثل دیستروفی عضلانی نیز از علل یبوست‌اند.

برخی بیماری‌های روده‌ بزرگ که به جهت اختلال در حرکات روده‌ بزرگ می‌باشد مثل بیماری روده ی تحریک‌پذیر، بیماری‌های مرتبط به عضلات کف لگن و بالاخره افسردگی از علل دیگر ایجاد یبوست هستند.
 

* روش درمان یبوست چیست و آیا تمام بیماران نیازمند مصرف دارو هستند؟

روش درمان براساس علت آن تعیین می‌شود. در ابتدا باید رژیم غذایی این افراد اصلاح شود.
در صورتی که جواب مناسب گرفته نشد، از داروها و به ترتیب از داروهای بی ‌ضرر، کم ‌ضرر و داروهای محرک شروع می‌کنیم تا به نتیجه مطلوب برسیم. البته تمام بیماران نیازمند مصرف دارو نیستند.
 
تغییر در رژیم غذایی شامل توصیه به مصرف مواد غذایی پر فیبر مانند سبزی‌جات  و افزایش مصرف میوه‌جات  است. افزایش تحرک و فعالیت بیمار نیز توصیه می‌شود.

در صورت امکان قطع داروهایی که منجر به یبوست می‌شود یا جای گزینی آن‌ها با داروهایی که سبب یبوست نمی‌شوند، از راه‌های درمان است.

درمان کم‌کاری تیروئید و سایر بیماری‌ها باید انجام شود:
 

* عدم درمان یبوست چه پیامدهایی دارد؟

آیا تمام بیماران مبتلا به یبوست باید به پزشک مراجعه کنند؟

عدم درمان اولاً باعث مشغله فکری در بیمار می‌شود و بیمار دایماً فکر می‌کند که روده‌اش سالم نیست.
دوماً باعث عوارضی مانند خونریزی ناشی از بواسیر و چکیدن خون از مقعد می‌شود که در طولانی مدت برای دستگاه گوارشی و روده‌ی بزرگ مضر است.

حتی ممکن است باعث ایجاد سرطان روده نیز بشود. بنابراین با توجه به پیامدهای وخیم این بیماری، تمام بیماران باید بلافاصله بعد از بروز علامت‌های آن به پزشک مراجعه نمایند.  

* مصرف خودسرانه‌ی داروهای شیمیایی جهت درمان یبوست چه عوارضی به دنبال دارد؟

با توجه به اینکه داروهای شیمیایی اثر سریع و فوری دارند، در درازمدت به روده‌ی بزرگ آسیب می‌رسانند. علاوه بر این که ممکن است دستگاه گوارش به این داروها عادت کند و دیگر جوابی به آنها ندهد. بنابراین به هیچ وجه این بیماران نباید خودسرانه دارو مصرف کنند.

درمان یبوست خاصیت ملین بودن عسل از دیر باز شناخته شده است و غیر قابل انکار است .

کسانی که دارای یبوست هستند بهتر است به جای شکر سفید از عسل یا شکر خام استفاده نمایند.

عسل یک ملین بوده و به مخاط روده آسیب نمی رساند . بنابراین می توان از سنین کودکی مورد استفاده قرار گیرد.

  از طرف دیگر عسل مسهل ساده و سبکی است که نقش بسیار سازندهای در رفع یبوست ساده و کهنه دارد لوتینگر معتقد است که این حالت در مان مسهلی عسل که از سوی پزوهشگر دیگری به نام هیپوکرات تایید گردیده است.

جوش ها و بهم ریختگی معده (غلیان و هیجان ) را نیز بر طرف می سازد و سر انجام بر آن است که عسل یک ماده فراگیر و گراما بخش است.

به عقیده متخصصین رزیم درمانی کشو رمان مصرف جوشانده سبوس گندم همراه با عسل بهترین دارو برای افراد مبتلا به یبوست است که هم سهل الهضم و هم سهلالتجزیه می باشد.

سایر روشهای درمان :

الف:

15الی 20 گرم شنبلیله را در یک لیتر آب دم کرده و صاف کرده آن را با 250 گرم عسل مخلوط نموده و روزی سه فنجان قبل از غذا میل نمایید.

ب:

20 الی 40 گرم میوه تازه آقطی (یاس کبود) را در یک لیتر آب یا شیر مخلوط کنید و ده دقیقه بجوشانید و پس از صاف کردن با 250 گرم عسل شیرین نموده صبح ناشتا به فاصله نیم ساعت هر بار یک لیوان در دو یا سه مرحله از آن بنوشید.

ج:

خوردن شیر و عسل روزی دو لیوان علاوه بر خواص فوق العاده ای که دارد برای رفع یبوست هم بسیار نافع است و خوردن یک قاشق مربا خوری یا غذا خوری عسل هم بعد از هر وعده غذا برای جلوگیری از یبوست بسیار موثر میباشد

معجزه ترکیب عسل طبیعی و دارچین :

عسل واژه ای عربی است که در فارسی به آن «انگبین» می گویند.

گذشتگان آن را مظهر پاکی و خلوص و نشانه قدرت می دانستند و در یونان و روم باستان مظهر برکت، عشق و زیبایی بود و مالیات خود را براساس آن می پرداختند.

زنبور برای تهیه عسل، شهد گل های مختلف را جمع آوری می کند.

جالب است بدانید برای تولید هر کیلوگرم عسل، زنبور باید 2 میلیون بار روی گل ها بنشیند و شهد آن ها را جمع آوری کند. بنابراین تهیه عسل کار بسیار دشواری است و هر زنبور عسل در طول عمر 6 تا 8 هفته ای خود تنها یک قاشق مرباخوری از آن را تهیه می کند.

در کندوی زنبور نوعی عسل هم برای تغذیه ملکه تهیه می شود که «اکسیر طول عمر» نامیده می شود. از آن جا که عسل از شهد گل های مختلف تهیه می شود رنگ آن بستگی به گیاهی دارد که زنبور از آن تغذیه کرده است گذشته از آن شرایط آب و هوایی و جغرافیایی نیز در رنگ و بوی عسل تاثیر دارد.

عسل با وجود شیرین بودن اگر به مقدار معینی مصرف شود، برای هر نوع بیماری از جمله دیابت موثر است.


موفق باشید./ شهنور  رجوانی